“…Mây bay bao năm rồi …”
– Tưởng Niệm 23 năm ngày mất của Nữ Ca Sĩ Ngọc Lan

“Mỹ nhân tự cổ như danh tướng
Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu”

Ngọc Lan là một ca sĩ hải ngoại nổi tiếng; không chỉ sở hữu chất giọng trong trẻo, truyền cảm, cô còn được khán giả yêu mến bởi khuôn mặt khả ái, tính cách nhút nhát, khiêm tốn và dễ gần, khác hẳn với những ngôi sao sân khấu thời bấy giờ. Ngọc Lan được cho là một trong những ca sĩ thành công và nổi tiếng nhất của nền âm nhạc Việt Nam sau năm 1975, cho tới nay chưa có một nghệ sĩ nào nhận được tình cảm mến mộ nồng nàn như vậy.
Ngọc Lan tên thật là Lê Thanh Lan, sinh ngày 28 tháng 12 năm 1956 tại thành phố biển Nha Trang (cô có tên Thánh là Maria Lê Thanh Lan). Ngọc Lan là người con thứ năm trong số 8 người con trong một gia đình khá giả, cha của cô đã từng phục vụ trong Binh Chủng Truyền Tin của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.
Khi còn ở Việt Nam, cô đã đến với âm nhạc qua nhạc sĩ Lê Hoàng Long, từng học nhạc và biểu diễn trong một số dịp tại Nha Trang. Cô đã từng theo học ở trường Lý Thường Kiệt, ngoại ô Sài Gòn
Năm 1980, Ngọc Lan đến Hoa Kỳ và định cư tại Minnesota. Hai năm sau, Ngọc Lan thực sự bắt đầu sự nghiệp ca hát ở California. Cô lấy nghệ danh Ngọc Lan vì tên thật Thanh Lan trùng với ca sĩ Thanh Lan đã nổi tiếng.Ca sĩ Duy Quang là người đầu tiên giới thiệu Ngọc Lan đến với nghệ thuật.
Thấy cô bé có giọng hát khá hay, Duy Quang đã giới thiệu cho Ngọc Lan đi hát tại một số phòng trà. Ban đầu khi thử sức với vài ca khúc, Ngọc Lan còn tính bỏ nghề vì dây thanh quản của cô khá yếu.
Nhưng nhờ sự động viên và khích lệ tinh thần của Duy Quang, Ngọc Lan đã bỏ ý định và bắt đầu tham gia nhiều chương trình của người Việt. Sau này khi về Việt Nam sinh sống, Duy Quang vẫn tự hào cho rằng anh đã góp sức để âm nhạc Việt có thêm một giọng ca để đời là Ngọc Lan.
Nghệ danh Ngọc Lan là do một bà chủ phòng trà tại California đặt cho cô bởi tên thật của cô là Thanh Lan đã bị trùng với một nữ ca sĩ đang nổi tiếng khác.
Chỉ xuất thân từ giọng ca phòng trà nhưng chất giọng ngọt ngào, nhẹ như hơi thở cùng lối hát mộc nhưng luôn tròn vành rõ chữ đã được nhiều người Việt yêu thích. Từ đó, giọng ca của Ngọc Lan đã được các ông chủ show, các trung tâm ca nhạc hải ngoại để ý, mời biểu diễn thường xuyên. Thời điểm đó làng nhạc hải ngoại ít ca sĩ mới nên một giọng ca của một cô ca sĩ trẻ đẹp đã gây được sự chú ý cho khán giả.
Nhưng vượt lên trên điều đó, nội lực từ giọng hát Ngọc Lan mới làm lên sức hút với khán giả. Ngọc Lan có giọng hát đẹp không tỳ vết, mỗi khi cô cất giọng, mọi người có thể cảm nhận được nỗi buồn phảng phất.
Đỉnh cao âm nhạc của Ngọc Lan là từ khi cộng tác với trung tâm nhạc Mây trong những chương trình video Hollywood Nights. Video nào ra đời có tên Ngọc Lan cũng đều nằm trong danh sách bán chạy nhất. Ngọc Lan được yêu thích qua nhiều nhạc phẩm nước ngoài lời Việt, như Mưa trên biển vắng, Mùa thu chết, Tuyết rơi…
Với chất giọng đặc biệt đậm nữ tính, Ngọc Lan còn rất thành công khi hát song ca với những ca sĩ khác như Duy Quang, Tuấn Ngọc, Tuấn Vũ, Elvis Phương, Vũ Khanh…
Theo nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng- Người từng phổ lời Việt các ca khúc ngoại quốc cho Ngọc Lan thể hiện thì cuộc đời Ngọc Lan có những nỗi buồn riêng nên khi hát tình ca, Ngọc Lan luôn coi như một cách cầu nguyện cho cuộc đời và cho chính bản thân.
“Những ca khúc cô hát quá đúng với cuộc đời, tâm trạng thật của mình nên luôn rơi lệ. Lên sân khấu cô cũng buồn là thế.
Ngọc Lan luôn hát bằng cả tấm lòng và đặt hết tấm lòng mình vào. Tôi hay đùa với cô, chắc em hát cả ngàn bài cũng không mệt. Bởi cô hát như kể chuyện, rất nhẹ nhàng, thủ thỉ”. Xuân Hùng từng kể.
Nhưng không chỉ làm hài lòng khán giả lớn tuổi bằng chất giọng trữ tình, Ngọc Lan còn chinh phục khán giả trẻ bằng những ca khúc nhạc Pháp, nhạc Anh phổ lời Việt.
Hai album gắn liền với tên tuổi Ngọc Lan là “Liên khúc tình yêu” (Ngọc Lan- Kiều Nga-Trung Hành), “Liên khúc chiều mưa” (Ngọc Lan-Ngọc Hương-Trung Hành) với tiết tấu nhanh, vui tươi đã đưa tên tuổi của Ngọc Lan tiếp tục trở thành thần tượng âm nhạc của giới trẻ lúc bấy giờ và cả hai album đã trở thành album bán chạy nhất của trung tâm Asia trong lịch sử hoạt động.
Sau 4 năm tham gia âm nhạc, Ngọc Lan đã trở thành ngôi sao hàng đầu của hải ngoại khi được khi liên tục được mời đi biểu diễn, đi thu âm.
Từ năm 1987 đến 1991, Ngọc Lan luôn được xếp đầu tiên trong top nữ ca sĩ Việt ăn khách tại Hải Ngoại. Các show diễn có tên Ngọc Lan luôn đông khách, từ những show khắp nước Mỹ cho tới các show ở Canada, ở Châu Âu… Trong đó đáng chú ý là show diễn tại Úc năm 1990 của Ngọc Lan đã có trên 1.500 khán giả phải ra về vì không có vé.
Báo chí người Việt tại Úc khi đó đã viết: “Chương trình Đêm Ngọc Lan đã phải kéo dài hơn 1 tuần vì nhu cầu của khán giả. Từ sau năm 1975, chưa có show nhạc nào của ca sỹ Việt gây sức hút như thế. Giọng ca Ngọc Lan đã làm lên lịch sử tại Úc Châu”.
Không chỉ được yêu mến bởi tài năng mà Ngọc Lan còn chinh phục khán giả bằng lối sống bình dị, không bon chen. Nhạc sĩ Vũ Quốc Hùng cho cho biết dù nổi tiếng nhưng Ngọc Lan không sống phô trương như nhiều người khác.
Ngọc Lan sống khép kíp, sau giờ diễn thì chỉ ở nhà, ít giao tiếp với với mọi người. Bởi vậy hình ảnh của Ngọc Lan thường ít xuất hiện ở những những nơi sang trọng, đình đám hội hè. Ngọc Lan chỉ biết hát và đi hát.
Và cả đến khi bị mắc trọng bệnh, cũng ít người biết tới chuyện đang ca đình đám trên các sân khấu ca nhạc, đột ngột Ngọc Lan không xuất hiện trên sân khấu nữa. Lối sống ẩn dật khiến dư luận càng đồn thổi, đặt nhiều câu hỏi về Ngọc Lan nhưng cũng không có câu trả lời thoả đáng.
Đầu năm 1994, Ngọc Lan trở lại sân khấu vẫn với tiếng hát buồn muôn thuở, nhưng ánh mắt thẫn thờ như không còn thiết tha với cuộc đời. Dù chương trình thành công mỹ mãn nhưng khán giả đã nhận thấy Ngọc Lan đã có những thay đổi khi giọng ca của Ngọc Lan đã không còn trong vắt và ngọt ngào như ngày xưa. Một số người cho rằng do Ngọc Lan mới mất người chị ruột nên tinh thần cô bị ảnh hưởng ít nhiều.
Đến tháng 12 năm đó, cô quyết định kết hôn với Mai Đăng Khoa (có tên Kelvin Khoa, một nhạc sĩ xử dụng keyboard trong ban nhạc Bolero, ban nhạc này có xuất hiện trong băng Video Thúy Nga Paris số 15 với 2 M.C. Kim Anh và Trần Quốc Bảo). Sau thời điểm đó,Ngọc Lan đã vắng bóng sân khấu. Biết mình mang chứng bệnh hiểm nghèo nên cô không muốn có con, khác với lời đồn là cô có hai con, sự thật Ngọc Lan chưa lần nào sinh nở.
Tuy nhiên ít ai biết lúc đó Ngọc Lan đã mắc phải một căn bệnh hiểm nghèo. Căn bệnh quái ác có tên là đa xơ cứng đã khiến cho cơ thể của Ngọc Lan luôn mệt mỏi và thị lực ngày một giảm dần.
Theo Health, bệnh đa xơ cứng, tiếng Pháp là sclérose en plaque, tiếng Anh là multiple sclerosis. Đây là một chứng rối loạn não bộ và tủy sống làm suy giảm chức năng thần kinh, đồng thời hình thành sẹo trên lớp phủ ngoài của các tế bào thần kinh. Trong nhiều trường hợp, các triệu chứng của bệnh bao gồm nhiều giai đoạn tê liệt khác nhau.Đây là một loại bệnh chưa có thuốc chữa, chỉ dùng thuốc Prednisone để kéo dài thời gian. Bệnh này hiếm thấy ở người Châu Á và Châu Phi, và thường có tỉ lệ cao đối với phụ nữ.
Từ đó về sau, Ngọc Lan ít xuất hiện trên sân khấu. Năm 1996, khi Ngọc Lan trở lại sân khấu Asia đã phải có người dìu bởi sức khoẻ đã rất yếu, đôi mắt cô đã gần như loà hẳn, không nhìn rõ vạn vật.
Nhưng dù yếu, Ngọc Lan vẫn gắng hát hết ca khúc, dù rằng đến gần cuối Ngọc Lan đã không còn đứng vững và phải quỳ xuống sàn diễn. Đó có lẽ là hình ảnh khó quên với khán giả của cô ca sĩ một thời nổi tiếng cả danh và sắc này.
Năm 1998, Ngọc Lan xuất hiện trong video clip với ca khúc Khóc một dòng sông. Đây có lẽ là ca khúc cuối cùng của Ngọc Lan đến với khán giả bởi sau đó, một trung tâm ca nhạc hải ngoại đã đưa tin Ngọc Lan qua đời.
Ngọc Lan đã xuất hiện trên truyền hình, đính chính thông tin đó. Nhưng cũng từ đó, Ngọc Lan không xuất hiện trên sân khấu nữa cho tới khi qua đời.
Sau một thời gian dài bị chứng bệnh đa xơ cứng (Tiếng Pháp: Sclérose en Plaque, tiếng Anh: Multiple Sclerosis) hành hạ và thị lực bị hạn chế, Ngọc Lan đã vĩnh viễn giã từ cõi tạm vào lúc 8 giờ 25 sáng ngày 6 tháng 3 năm 2001 tại bệnh viện Vencor, Huntington Beach, Nam California.
Tính ra, trong gần 20 năm theo đuổi sự nghiệp âm nhạc, ca sĩ Ngọc Lan đã thu âm khoảng 800 ca khúc và 40 video clip. Trong số đó rất nhiều ca khúc đã gắn liền với tên tuổi Ngọc Lan và tới bây giờ vẫn được khán giả yêu thích như Mưa trên biển vắng, Tuyết rơi, Bao giờ biết tương tư, Bay đi cánh chim biển, Chiếc lá cuối cùng….
Thậm chí lối hát như thủ thỉ, như tâm tình của Ngọc Lan đã được nhạc sĩ Trần Thiện Thanh cho rằng “Ngọc Lan đã làm hình thành lên một trường phái mang tên Ngọc Lan để nhiều ca sĩ trẻ sau này học theo”.
Đám tang của ca sĩ Ngọc Lan đã được miêu tả là đám tang lớn của cộng đồng người Việt tại California khi có hàng ngàn người tham dự. Nhiều khán giả ở xa cũng bay tới để tiễn biệt nữ ca sĩ tài năng nhưng bạc mệnh này.
Đã có nhiều nhạc sĩ sáng tác ca khúc về Ngọc Lan, trong đó 2 ca khúc được khán giả yêu thích nhất là nhạc sĩ Anh Bằng với Vĩnh biệt một loài hoa và nhạc sĩ Nhật Ngân với Tiếng hát mong manh…
Những ca khúc sau đó rất được khán giả yêu thích. Các fan hâm mộ Ngọc Lan cũng đã lập ra nhiều trang web để tỏ lòng hâm mộ như trang Tôi yêu Ngọc Lan, trang Ngọc Lan để giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của Ngọc Lan…
Những trang web này đã tồn tại trong rất nhiều năm và ngày càng đông đảo lượng thành viên tham gia. Và trong rất nhiều chương trình ca nhạc hay các album, nhiều nhà sản xuất, các nhạc sĩ, ca sĩ đều có các hoạt động tưởng nhớ Ngọc Lan.
Điều đáng nói hơn là, đến nay, dù Ngọc Lan đã đi xa được 23 năm nhưng từ Việt Nam tới Hải Ngoại, từ trong nhà ra ngoài ngõ, cho tới những quán cà phê vỉa hè hay những quán bar – phòng trà sang trọng, giọng hát Ngọc Lan vẫn thường xuyên được cất lên.
Giọng hát nhẹ nhàng nhưng rất tình cảm của ca sĩ Ngọc Lan như vẫn còn sống mãi với thời gian. (Sài Gòn trong tôi – Nguyễn Nhật Minh Hiếu t/h)