Năm 1969, người Mỹ có chiến lược mới Tại VN. Tướng Abraham thay thế Tướng Westmoreland làm Tư Lệnh Quân Lực Hoa Kỳ và Đồng Minh tại Đông Dương . Chuyển từ chiến lược “Lùng và diệt”sang Kế hoạch “Bình Định Phát Triến” trên toàn lãnh thổ VNCH . Đây là kế hoạch chủ yếu là Bình Định Lãnh Thổ, phát triển Lực Lượng An Ninh Diện Địa, bao gồm Địa Phương Quân và Nghĩa Quân . Đồng thời thành lập các Tỉnh Đoàn XDNT .

Trong Chiến lược mới này,từ đây các Lực Lượng Tổng Trừ Bị của Bộ TTM, Dù, TQLC, BĐQ, cũng như các Sư Đoàn Bộ Binh, Thiết Giáp, chịu trách nhiệm Hành quân lưu đông. Công cuộc Bình Định Phát Triển Nông Thôn sẽ do ĐPQ &NQ đảm trách .Phối hợp chặt chẽ với LL/XDNT, Cảnh Sát Dã Chiến và NDTV.

Nhằm thanh lọc và tiêu diệt hạ tầng cơ sở của VC tới tận các Xã Ấp thuộc những vùng được đánh giá là vùng xôi đâu.

Bình Thuận có lãnh thổ rộng lớn, Gồm 7 Quận và Tỉnh lỵ Phan Thiết . Có tổng cộng 53 Xã ,175 Ấp , có nhiều Cầu cống cần phải bảo vệ .Trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ thật quá nặng nề cho các đơn vi ĐPQ &NQ. Trước tình hình đó, để tạo thêm sức mạnh và thống nhất chỉ huy . Các Đại đội ĐPQ biệt lập được liên kết lại thành các Liên Đội , các Trung đội NQ được liên kết thành những Liên Đội Nghĩa Quân . Sĩ Quan của các Yếu Khu hoặc Chi Khu trực tiếp nắm quyền chỉ huy kể cả NDTV .

Liên Đội 2/8 ĐP tiền thân của Tiểu Đoàn 229/ĐP được ra đời trong bối cảnh đó

Cuối năm 1969, Đại Tá Ngô Tấn Nghĩa Trưởng P2/Quân đoàn II , từ Pleiku về Bình Thuận giữ chức Tỉnh/TKT , thay thế Đại Tá Đàng Thiện Ngôn . Sự có mặt của ông đã đem lại nguồn sinh khí mới cho Tỉnh nhà . Từ ngày đó, dưới sự chỉ huy đầy sáng tạo và tài ba, cộng với sự can trường hiếm có . Ông đã vực dậy được con bệnh trong cơn hấp hối . Tiểu khu lần lượt giải tỏa các áp lực của địch trên hầu hết địa bàn toàn Tỉnh kể cả Thị Xã Phan Thiết . Quốc lộ 1 được khai thông hoàn toàn, địa bàn Cây Táo & Vĩnh Hảo không còn là chổ dung thân của VC . Chấm dứt việc chận đường, đấp mô, thu thuế . Tình hình an ninh được cải thiện .

Tại Chi Khu Hòa Đa, năm 1970 Đại úy Dụng Văn Đối về làm Quận/Chi Khu Trưởng ,thay thế Trung Tá Lại Văn Xuân . Đây là một Quận lớn nhất Bắc Bình Thuân. Có tiềm năng kinh tế rất lớn, Xã Phan Rí Cửa lớn chỉ thua có Thị Xã Phan Thiết .Trước đây tình hình an ninh tại địa bàn Hòa Đa rất tồi tệ, đầu năm 1969 VC đã dám tấn công vào Quận đường Hòa Đa trong một đêm tối . Lực lượng phòng thủ là NQ, chưa có kinh nghiệm chiến đấu, Quận đường thất thủ, TR/tá Xuân và Cố Vấn Trưởng Mỹ thoát chết nhờ chạy qua được tuyến phòng thủ của Pháo binh . Năm mươi Nghĩa Quân đã hy sinh trong trận tập kích này . .

Đây là sự thiệt hại quá to lớn vì sự chỉ huy tồi .Đem sinh mạng của bao người giao cho một đơn vị chưa từng chiến đấu, trong số NQ này đa phần là con ông cháu cha, lính ma lính kiểng được gởi gấm . Đây là một kinh nghiệm được đánh đổi bằng sinh mạng mà có thể tránh được .Kể cả trận công kích Tết Mậu Thân,VC đã xâm nhập vào Phú Ninh, Phú Hải Chợ Lầu, Ta chỉ tổn thất chút ít về vật chất , nhưng vẫn bảo toàn được sinh mạng cho binh sĩ .

Từ ngày Đại úy Đối về làm Quận Trưởng/CKT/CK Hòa Đa . Tình hình khả quan hơn trước . Qua các Chiến Dịch Đồng Tâm từ tháng 5 – 8/1970 tại Xã Chợ Lầu, đã bình định được các Ấp xôi đậu Hiệp Hòa , Hiệp Thành , Xuân Hội … đặc biệt là Ấp Xuân Quang . Kế đó là Chiến dịch Đồng Tiến , chủ yếu Bình định các Ấp Lâm Lộc, Hội Tâm, Thanh Lương thuộc Xã Thượng Văn (Duồng ) Phú Ninh , Phú Hải (Phan Rí Cửa ) . Liên Đội 2/8/ĐP nằm trong lãnh thổ Chi Khu Hòa Đa nên có nhiệm vụ bảo vệ an ninh và bình định lãnh thổ trong vùng trách nhiệm .

Liên Đội 2/8/ĐP tiền thân của Tiểu Đoàn 229/ĐP được thành lập đầu năm 1970 để đáp ứng nhu cầu chiến trường . Đại Úy Võ Minh Vỵ nguyên gốc Lính Nhảy Dù, quê Chợ Lầu, là một Sĩ Quan dày dạn chiến trường,được bổ nhiệm làm Liên Đội Trưởng đầu tiên, với 4 Đại Đội . ĐĐ/118/ ĐPQ ,hoạt động vùng Chợ Lầu, Phan Lý Chàm . Tr/ Úy Nguyễn Văn Ngư làm ĐĐT. ĐĐ 119/ĐPQ Đại úy Lê Viết Duyên ĐĐT, tăng phái cho CK/HĐ .ĐĐ238/ĐPQ Tr/úy Lê Văn Mùi làm ĐĐT, hoạt dộng vùng Lâm Lộc ,Hội Tâm, ĐĐ730/ĐPQ nguyên trước đây là Biệt kích Mỹ thuộc LL/ĐB Lương Sơn đồng hóa, Tr/ úy Nguyễn Văn Thứ ĐĐT . Đơn vị này chịu trách nhiệm bảo vệ xãã Thượng Văn ,Thanh Lương , Hội Tâm

Song song đó, xã Phan Rí Cửa có 7 Trung Đội NQ Và xã Thượng Văn có 4 Trung Đội NQ cùng Lực lượng Nhân Dân Tự Vệ đông đảo . Tất cả được đặt dưới quyền chỉ huy của BCH/Liên Đội 2/8/ĐP . BCH đặt tại Yếu Khu PRC

Đây là mũi dao nhọn đâm vào yết hầu địch, vì vậy bằng mọi giá địch phải san bằng Yếu Khu này . Chúng nhân lúc đồn bót chưa làm xong ,vòng rào kẽm gai mới dựng lên chưa kiên cố , VC bất thần tấn công với một lực lượng vượt trội vào Yếu Khu. Chúng muốn làm lại một trận Hòa Đa thứ hai .Nhưng chúng đã gặp phải sức kháng cự mãnh liệt của ĐĐ730/ĐPQ đồn trú trách nhiệm bảo vệ Yếu Khu . Dưới Sự chỉ huy tài ba của Liên Đội Trưởng 2/8/ĐP Đ/U Võ Minh Vỵ và Tr/ úy Thứ ĐĐT. VC đã phơi xác tại chỗ nhiều tên, đồng bọn kéo nhau chém vè bỏ lại nhiều vũ khí .

Từ đó VC không dám bén mãng về Phan Rí cho đến ngày tàn cuộc giữa tháng 4/75 , không như Tết Mậu Thân VC đã đốt nhà Trúc Viên Trương Gia Kỳ Sanh Dân Biểu thân cộng , đã góp sức cho VC làm sụp đổ Miền Nam tự do, vậy mà chúng đâu có tha . Chúng còn đan tâm giết hại Thầy Trương Minh Huệ cựu Hiệu Trưởng Trường Bán Công PRC .

Cuối năm 1970 . Đại Úy Nguyễn Đình Thụy về làm Liên Đội Trưởng 2/8 ĐP thay thế Đ/U Võ Minh Vỵ Trong thời gian này, để dễ dàng trong việc điều động và chỉ huy có hiệu quả . Một phần vì Liên Đội Trưởng Nghĩa Quân Phan Rí Cửa là Lê Cờ không đủ khả năng chỉ huy 7 Trung đội NQ, nên BCH/LĐ đã bổ nhiệm TH/úy Cao Hoài Sơn Trưởng Ban 5 LĐ, kiêm nhiệm thêm chức vụ Liên Đội Trưởng NQ/ PRC gồm 7 Trung đội và chỉ huy toàn bộ NDTV trong Xã .

Năm 7972 vì nhu cầu chiến trường , các Liên Đội được cải biên thành Tiểu Đoàn . Liên Đội 2/8/ĐP thành Tiểu Đoàn 229/ĐP . Vi Tiểu đoàn trưởng là Đ/U Nguyễn Hữu Tiến không lâu sau vinh thăng Thiếu Tá . Ông trước đây là một Liên ĐộiTrưởng tài ba ở Yếu Khu Cà Ná, Ninh Thuận với nhiều chiến công . Vì nhu cầu, TR/uý Nguyễn Dương Quang , Trưởng Ban 3 Tiểu Đoàn được bổ nhiệm làm ĐĐT/ĐĐ 238 /ĐPQ .

Có một sự thay đổi khi Liên Đội biên chế thành Tiểu Đoàn . Vì Đại Đội 118/ĐPQ là đơn vị đa số là người Chàm nên ưu tiên phục vụ trong địa bàn Phan Lý Chàm, Chợ Lầu .Vì vậy Đại Đội biệt lập 296/ĐPQ do TR/úy Nguyễn Thanh Bảy làm ĐĐT hoán chuyển thành ĐĐ1/TĐ/229/ĐP . ĐĐ 119/ĐPQ do Đ/u Lê Viết Duyên làm ĐĐT thành ĐĐ2/TĐ/229/ĐP . ĐĐ238/ĐPQ do TR/úy Nguyễn Dương Quang làm ĐĐT thành ĐĐ3/TĐ/229/ĐP. ĐĐ730/ĐPQ do Tr/úy Nguyễn Văn Thứ làm ĐĐT thành ĐĐ4/TĐ/229/ĐP . Đầu năm 1974 Tr/úy Nguyễn Thanh Bảy bi VC tập kích chết ở cầu Ông Dõng trên QL1 gần căn cứ Cây Táo bằng mìn nón . Tr/úy Thứ lên nắm ĐĐ 1 , Tr/úy Cao Hoài Sơn Trưởng Ban 3 Tiểu Đoàn nắm Đại Đội Trưởng ĐĐ4/229 cho đến ngày tàn cuộc . Nói chung trước khi gia nhập Liên Đội 2/8/ĐP và sau này là Tiểu Đoàn 229/ĐP . Các Đại Đội đã có trang sử vẻ vang cho riêng mình . Đại đội 238 ĐPQ là một ĐĐ với thành tích dùng mìn Claymore tự động làm VC kinh hoàng ở vùng Lâm Lộc, Khu Ba Liêm Bình . ĐĐ730 ĐPQ (ĐĐ4/229). Khi còn là Biệt Kích Lương Sơn, đã dẫm nát khu Lê, miền Thanh Lương ,Hội Tâm phải kiên nể với chiến tích Động Bà Ban, Nha Mé . ĐĐ 296 ĐPQ . ĐĐ1/229/ĐP với thành tích bình định Khu Ba Liêm Bình ĐĐ 119 / ĐPQ, ĐĐ 2/229/ĐP bảo vệ Chi Khu Hòa Đa và vùng Long Lễ an toàn . .

Tiểu Đoàn 229/ĐP đã cùng các đơn vị bạn, viết nên trang sử vẻ vang cho Bình Thuận oai hùng , qua những trận đánh để đời

Trong Chiến dịch Đồng Tâm tại Chợ Lầu , Đ/u Dụng Văn Đối đã sử dụng ĐĐ/118/ĐPQ của Tr/U Nguyễn Văn Ngư và ĐĐ/948/ĐPQ của Đ/U Đỗ Phương Gia, phối hợp hành quân tiêu diệt địch trong tháng 5/1970 .Đại Đội 118/ĐPQ đã phục kích tại Hiệp Thành, tiêu diệt không sót một tên Trung Đội nữ mang tên Hồng Thái, đánh thiệt hại,làm tê liệt C440 không ngóc đầu lên nổi cho đến ngày tàn cuộc chiến với 14 xác nằm ngổn ngang tại trận địa,bắt sống 1 tên cùng nhiều vũ khí . Chạm địch tảo thanh, phục kích 5 lần tại Xuân Quang (Xóm Ổi ). Quê hương của Thượng Tá Ích Giẹo, Tỉnh Đội Phó Tỉnh Đội Binh Thuận . Hắn thường chỉ huy Trung đoàn 820 Địa phương xâm nhập về Xuân Quang để kiếm ăn .Xóm này gần như 100% có con em nhảy rừng và là xóm của người Kinh Cựu

Tại đây ĐĐ/118 /ĐPQ đã làm nên chiến công hiển hách . Tiêu diệt nhiều tên tại chổ, làm Trung đoàn 820 /ĐP của địch phải kiêng dè, chưa có đơn vị nào trong Tỉnh làm được điều này . Ngoài ra đơn vị này còn chạm địch tại Hiệp Phước ,Hiệp Hòa, xóm Bún Xuân An, Hậu Quách …. gây nhiều thiệt hại cho địch .

Tiểu Đoàn 229/ĐP dưới sự chỉ huy của Th/tá Nguyễn Hữu Tiến đã lập nên những chiến công oai hùng .Đặc biệt khi còn tại Yếu Khu PRC . Sĩ Quan Tiểu Đoàn đã nắm NQ, Cảnh Sát , NDTV tại 2 trọng điểm Phan Rí Cửa và Duồng . Thành lập các Phân Chi Khu đầu tiên của Tỉnh . Th/úy Cao Hoài Sơn nắm Phân Chi Khu Trưởng làm thí điểm đầu tiên trong Tỉnh năm 1972 . Rất thành công trong việc giám sát các Trung đội NQ và NDTV. Mở lớp huấn luyện cơ bản về sử dụng bản đồ cùng cách thức điều chỉnh pháo binh đến cấp Tiểu Đội Trưởng

Mở các cuộc hành quân phối hợp giữa ĐPQ và NQ . Đặc biệt trong công tác bắt đào binh và trốn quân dịch . NQ Phan Ri Cửa và Duồng dã bắt được trên 3000 đào binh và trốn lính .Nơi này không còn là hang ổ của tội phạm . Chiến công của các anh em NQ rất đáng ca ngợi . Liên Đội NQ Duồng đã giữ vững an ninh cho toàn xã Thượng Văn trong suốt thời gian từ 1970-1975 . Đặc biệt, trong một lần VC đột nhập vào Duồng năm 1970 .Các Anh em NQ dũng cảm đã giết được một Th/Tá VC hồi kết . Riêng Liên Đội NQ Phan Rí Cửa phải gánh vác một trách nhiệm rất nặng nề . Đơn vị giữ gìn an ninh cho Phú Ninh – Phú Hải bên kia bờ Sông Lũy, đơn độc một mình . Những Trung đội còn lại bảo vệ vòng đai PRC . Các địa danh Chuồng Dê , Gió Trùng Dương , Lâm lộc ,dễ làm nản lòng các Chiến Sĩ . Liên Đội NQ cũng đã đụng địch nhiều lần tại Lâm lộc . Có lần LD/NQ phối hợp với Đại Đội 118/ĐPQ hành quân càn quét địch tới tận Hòn Rơm (Lê Hồng Phong ) giết được một VC . Giữa năm 1972 Th/úy Cao Hoài Sơn được Th/tá Nguyễn Hữu Tiến bổ nhiệm làm Đại Đội Trưởng Đại Đội Nghĩa Quân PRC, chịu trách nhiệm bảo vệ Lâm Lộc cho đến Hội Tâm .

Năm 1972 . Tiểu đoàn 229/ĐP di chuyển lên Sông Mao , đóng quân tại Hậu cứ Trung Đoàn 44/ SĐ 23 BB . làm nhiệm vụ Tổng trừ bị cho Tiểu Khu . Hàng năm Tiểu Đoàn tăng phái cho nam Bình Thuận vài tháng . Ngoài ra đơn vi còn yểm trợ cho đồng bào Tỵ nạn Cộng Sản Quảng Ngãi đến định cư tại xã Nghĩa Thuận , Trong khu vực gần đập Đồng Mới Lương Sơn và khu định cư Sông Lũy

Liên đội NQ/PRC và Duồng lúc này đã trưởng thành , nên tự bảo vệ được vùng trách nhiệm mà không cần sự yểm trợ của ĐPQ .

Tại Nam Bình Thuận , Tiểu đoàn 229/ĐP đã đụng với VC nhiều trận nảy lửa . Đặc biệt trong ngày Hiệp Định Paris 27 /1/1973 . Cộng quân đã thi hành chính sách lấn đất dành dân . VC đột nhập vào Đồn Tân Nông cũ, đã bị bỏ hoang cách Tân Điền về hướng tây 2km . Tiểu đoàn được sự yểm trợ hỏa lực của Chi Đoàn 2/8 Thiết vận Xa M113 . Với sự góp mặt của Pháo Binh Diện Địa từ căn cứ Thiện Giáo . Hai Phi cơ A 37 vần vũ trên bầu trời sẵn sàng yểm trợ . Đại Tá Ngô Tấn Nghĩa ra tối hâu thư cho VC là đến 1 giờ trưa hôm đó phải rút . Nhưng chúng vẫn ngoan cố bám trụ vì nghe lời xúi bậy của bọn cầm đầu, cho là ta không dám đánh . Đúng giờ , Tiểu đoàn 229/ĐP xung phong với sự yểm trợ của Thiêt vận Xa và Phi cơ A37 sau cùng là Pháo Binh .Ta đã đánh tan một Trung Đoàn địch có cả một Tiểu Đoàn Pháo Phòng Không cùng Vũ khí nặng Ta thu vô số chiến lợi phẩm , trong đó có hai Cối 82ly, hai 57 ly Không giật .Thật là một chiến thắng huy hoàng và cũng là một bài học đắng cay cho địch .

Mùa Hè 1974 để trả thù rửa hận , Khi Tiểu Đoàn mới vừa tới xã Phước Thiện Xuân – Bình An địch đã bất thần đánh úp một Trung Đội tiền tiêu của ĐĐ2 , làm gây thiệt hại cho ta vài binh sĩ . Chúng không dám chọi thẳng cấp ĐĐ hoăc Tiểu đoàn với ta, mà chỉ chuyên đánh lén, VC áp dụng chiến thuật bẻ từng chiếc đũa . Tuần sau khoảng 8 giờ sáng, lợi dụng sương mù còn dày đặc , chúng tiến sát vào Trung đội giữ cống nước trên Tỉnh lộ 8 , thuộc ĐĐ4 do Trung Úy Cao Hoài Sơn làm ĐĐT .Lần này chúng định diệt gọn đơn vị này để trả thù rửa hận, đồng thời tiền pháo hậu xung vào BCH/TĐ . Nhưng kế hoạch của chúng đã bị ta tiên đoán từ trước nên bị bẻ gãy trong trứng nước . Chúng chém vè trong nhục nhã , bỏ lại nhiều vết máu và đạn B40 .

Nói chung Tiểu Đoàn 229/ĐP đã làm tròn trách nhiệm của mình . Trong những ngày tháng 4/75 . Tiểu đoàn về bảo vệ Thị Xã Phan Thiết trong những giờ phút nguy nan nhứt . ĐĐ4/229/ĐP đã tham gia cứu chợ Phan Thiết cháy trong đêm 4/4/75 . sáng 5/4/75 , ĐĐ1/229/ĐP đã bắn hạ ngay tại chổ những tên theo đóm ăn tàn . VC chưa vào đã muốn lâp công dâng Đảng .

Những ngày máu lửa cuối cùng , Tiểu đoàn chận địch tại vòng đai Cầu Sở Muối, Tân An , Tân Điền . Trưa ngày 18/4/75 Đại đội 4/229/ĐP dưới sự yểm trợ của hai ĐĐ bạn, đã xung phong vào Tân Điền đánh vào cứ điểm của đich.

Vận nước đã đến hồi nguy ngập , không còn cứu vãn được vì sự phản bội của Đồng Minh . Đoàn quân của Tiểu đoàn 229/ĐP theo chân Tiểu Khu Bình Thuận vào Vũng Tàu thành lập Trung Đoàn Vũng Tàu . Ngày 29/4/75 . Tiểu đoàn 229/ĐP một lần nữa lại chiến đấu chống quân xâm lược tại bãi sau Vũng Tàu trong căn cứ TQLC . Ngày 30/4/75, ngày tang tóc đau thương cho toàn Quân , Cán , Chính Miền Nam . Qua 35 năm ngày tàn cuộc chiến ,viết lại trang sử cho Tiểu Đoàn 229/ĐP Bình Thuận thân thương .

Lính già 229-Son Cao