Khi Cờ Vàng Của Người Việt Tị Nạn cs Xuất Hiện

trên Bìa Báo Newsweek, Ba Lan

(Trần Phong Vũ & Bài viết của cô Tôn Vân Anh)

1,- Xuất xứ bài viết của cô Tôn Vân Anh.

“Xin chuyển lại các anh chị email của BS Pham Hieu Liêm nói về 1 cô gái Viet Nam tên là Tôn Vân Anh, sinh năm 1979”.

Được biết, cách đây ít ngày, cô Tôn Vân Anh được tạp chí News Week Poland mời chụp hình cho trang bìa tờ báo của họ.

Cô Tôn Vân Anh đã lựa chọn lá cờ vàng của Miền Nam Việt Nam khi chụp hình đăng trên tạp chí này.

Khi tờ báo in ra vào Weekend số 24 phát hành ngày 8-6 vừa qua và được bán trên các đường phố Varsovie. Ngay lập tức bùng nổ những lời công kích chửi bới mạ lỵ, khởi đầu bởi tòa Đại Sứ cộng sản Việt Nam tại Ba Lan.

Cô Tôn Vân Anh đã viết 1 bài bày tỏ lập trường của cô, đưa ra những lý do tại sao cô quyết định cầm cờ vàng khi chụp hình trên trang bìa tuần báo Newsweek.

“Tôi (tức BS Nnguyễn Thượng Vũ) đã download bài nhận định của cô Tôn Vân Anh -in extenso- để các anh chị tiện đọc, không phải tìm kiếm trên Internet.

Rất cảm phục một cô gái, sinh ra trong chế độ Cộng Sản đã sáng suốt nhận ra sự thật, cái gì dúng, cái gì sai.

Cám ơn Liêm đã chuyển bài – Nguyễn Thượng Vũ”

2,- Đôi lời trước khi nhận định về bài viết của cô Vân Anh

Trên đây là xuất xứ bài trình bày quan điểm, lập trường chính trị của cô Tôn Vân Anh được Bác Sĩ Phạm Hiếu Liêm chuyển ra, qua nhiều cửa ải: Xuất hiện trên NhânBảnDiễuĐàn, Paris Trà Đàm do Nhạc Sĩ Đình Đại chủ trương, rồi đến tay BS Nguyễn Thượng Vũ, một bạn đồng nghiệp của BS Liêm. Xin có lời thành thật cám ơn BS Phạm Hiếu Liêm và BS Nguyễn Thượng Vũ đã là cầu nối cho bài viết hết sức giá trị này đến tay độc giả VN, mà tôi là một.

Như thói quen, trong thời gian gần đây, khi nhận được những Video và bài viết giá trị của những tác giả như Lê Minh, Chân Như, Vô Danh, chúng tôi thường viết bài nhận định và mạn phép sắp xếp lại để tái phổ biến trên các trang mạng, mong được nhiều người biết đến. Và hôm nay, tôi rất vinh dự được bàn đến bài viết của cô Tôn Vân Anh do Bác Sĩ Phạm Hiếu Liêm phát hiện và được đồng nghiệp của ông là BS Nguyễn Thượng Vũ chuyển ra.

3.- Căn nguyên khiến tác giả công khai lên tiếng

a/- Đôi nét về cô Tôn Vân Anh.

Theo BS Liêm, cô Tôn Vân Anh sinh năm 1979, tức 4 năm sau ngày csBV tranh cướp miền Nam. Không có chi tiết nào cho hay cô qua Ba Lan bao giờ và theo diện nào? Chúng ta có thể dự đơán, có rời VN theo các diện như: du học, sau khi tốt nghiệp Trung học ở tuổi 18-20, hoặc khi là cán bộ nhà nước được gửi đi Tu nghiệp, hoặc theo diện công nhân ra nước ngoài làm việc.

Dủ ở diện nào thì thời niên thiếu, từ năm 4 tuổi cho đến khi rời đất nước, cô cũng là người đã làm quen với lá Cờ Đỏ nhiều năm. (Trong bài viết, chính cô Vân Anh đã công khai nhìn nhận: Tôi đã từng rất đỏ, phải mất rất nhiều năm miệt mài tìm hiểu để nhận ra hệ giá trị của Dân Tộc mình là gì.)

Riêng lá Cờ Vàng, nhở sống ở Ba Lan vào những năm đất nước này đã trở thành một đất nước tự do, chắc chắn cô không lạ. Chính sự kiện này cho ta thấy trường hợp tấm hình cô chọn cầm lá Cờ Vàng Ba Sọc Đỏ của VNCH xuất hiện trên bìa tạp chí Newsweek Ba Lan, trở thành quan trọng đối với Hà Nội.

b/- Từ tay vợt Nga giúp Vân Anh ngộ ra vị trí của cô.

Mở đầu, cô ngỏ lời chào và tự giới thiệu về mình. “Xin chào quý vị, tôi là Tôn Vân Anh, một người xuất thân từ miền Bắc Việt Nam, đang sống và làm việc tại Ba Lan. Mấy hôm nay, chuyện tranh luận về Cờ Vàng – Cờ Đỏ sau khi tôi xuất hiện trên trang bìa của một tạp chí Ba Lan là điều khiến tôi trăn trở.

Thay vì để sự tranh cãi tiếp nối, thì với tư cách là người trong cuộc, tôi muốn đưa ra với quý vị vài lời, để ít nhất tôi muốn bảo toàn quyền được bày tỏ chính kiến của mình“. Cô viết tiếp:

“Trước tiên, tôi xin phép kể câu chuyện này để quý vị dễ hình dung: Ngày 6 tháng 6 vừa qua, Mirra Andreeva bước lên bục vinh quang của French Open với tư cách là một tay vợt người Nga. Nhưng bên cạnh cô không có lá cờ Nga.

Đó là một hình ảnh khiến tôi suy nghĩ rất nhiều.

Nước Nga đã làm gì để một cô gái trẻ phải* (nhận giải) vô địch thế giới trong hoàn cảnh như vậy? Đó là vì sự tàn bạo và độc tài của bạo chúa Putin“. (Người viết tự ý để dấu hoa thị trên đây, hy vọng làm rõ hoàn cảnh bất đắc dĩ không có lá cờ Nga trong tay Mirra Andreeva bằng cách tự ý thêm vào hai từ “nhận giải” giữa từ “phải” và “vô địch” mà tôi tin rằng vì viết vội tác giả bỏ quên. Tiếp theo là những phân tích/nhận định rất giá trị và chính xác của tác giả. Người viết tự ý tô đậm, hoặc gạch dưới ở một số câu, chữ trong bài viết của cô Tôn Vân Anh để khơi gợi sự chú ý của dộc giả. Như các bài nhận định trước đây, trong bài này, người viết cũng mạn phép phân các đoạn mục để độc giả dễ theo dõi.

Tác giả viết tiếp:

“Người ta thường nghĩ rằng lá cờ và đất nước là một.

Nhưng thực tế không phải như vậy, lá cờ chỉ là biểu tượng chính trị của một thời đại, nó không phải Đất Nước. Mirra không chối bỏ nguồn gốc Nga của mình. Cô không phản bội dân tộc mình. Cô không xúc phạm người Nga.”

Ngược lại, chính vì tôn trọng người Nga nên cô không muốn một chế độ putin đang bị thế giới coi thường phủ bóng lên thành quả thể thao của mình. Bởi vì cô muốn nói rằng: tôi là một người Nga. Hai ngày sau, tôi bất ngờ nhận ra rằng câu chuyện của Mirra lại giúp tôi hiểu rõ những tranh cãi đang diễn ra xung quanh mình. Nhớ lại khoảng tháng 5 năm nay, một nhà báo của Newsweek Polska gọi điện cho tôi.

Anh hỏi tôi có thời gian không? Tôi trả lời rằng có, nhưng không có nhiều. Sau đó chúng tôi gặp nhau trong một quán cà phê, làm việc cùng nhiếp ảnh gia. Mọi thứ diễn ra hoàn toàn bình thường như rất nhiều lần tôi từng tiếp xúc với báo chí Ba Lan.

Tôi không biết bài báo sẽ đăng khi nào, tôi cũng không biết đó sẽ là bài viết trung tâm của cả số báo và càng không biết rằng hình ảnh của tôi cùng lá cờ vàng sẽ xuất hiện trên trang bìa Newsweek Polska.

Đã thế, cờ vàng lại quá nổi trên bìa tạp chí Newsweek Polska, tuần báo đứng thứ ba tại Ba Lan về chất lượng, uy tín và số người truy cập, con số độc giả lên tới hàng triệu mỗi tuần. Cho tới vài ngày trước, khi tôi đang đi nghỉ ở Ý, tôi nhận được tin nhắn kèm hình ảnh từ một người bạn, nói rằng anh đang đổ xăng thì bất ngờ nhìn thấy lá cờ vàng trên kệ báo.

Một người bạn khác cũng gọi kể rằng “đang đi mua rau thì bắt gặp luôn cô Vân Anh với lá cờ vàng trên quầy tạp chí“. Nhưng rồi ngay sau đó, tôi cũng đọc được những lời kết tội. Người ta nói tôi đã “đồng lõa với Newsweek để xúc phạm người Việt Nam“. Lạ quá, tôi có làm gì để xúc phạm người Việt Nam?”

À hóa ra, tôi không cầm cờ đỏ mà cầm cờ Vàng.

c/- Khi Nhà Nước csVN lên tiếng – Phản ứng của tác giả.

“Tôi đã ngạc nhiên thật sự, tại sao một người yêu lá cờ vàng lại phải cầm lá cờ đỏ để chụp ảnh? Tôi đã từng rất đỏ, phải mất rất nhiều năm miệt mài tìm hiểu để nhận ra hệ giá trị của Dân Tộc mình là gì cơ mà!

Tôi là con người, tôi có tự do thể hiện quan điểm chính trị mà? Tại sao lựa chọn của tôi lại bị công kích để ép phải thể hiện quan điểm chính trị của người khác? Tôi đã hỏi rất nghiêm túc, chân thành và cầu thị.

Nhưng thay vì câu trả lời, tôi chỉ nhận được những áp lực, những lời chụp mũ và những cuộc đấu tố quá giới hạn của sự vô liêm sỉ quen thuộc. Có lẽ, nhiều người đã qua tới Châu Âu rồi mà vẫn chưa phân biệt được đâu là Tổ quốc, đâu là Nhà nước, đâu là Dân tộc và đâu là một đảng cầm quyền nên vẫn bị dẫn dắt bởi những công tác dân vận của đảng cộng sản ở nước ngoài.

Mirra cũng có “cờ nước Nga được cả thế giới công nhận” đó thôi, nhưng cô ấy không chụp ảnh với nó. Đơn giản vì Tổ Quốc của cô ta đang bị độc tài putin thao túng.

Câu chuyện thế nào là Tổ Quốc, Đất Nước và Dân Tộc, thế nào là Nhà Nước và Đảng Cầm Quyền có vẻ như đã dần được ngã ngũ trong lòng một bộ phận không nhỏ người Việt chân chính, nhất là người Việt ở Ba Lan.

Thế nên chiến dịch “đấu tố nhưng hơi lố” của bộ máy tuyên truyền đối ngoại của đảng cộng sản đã phải tìm lối thoát khác. Họ đổi giọng, cho các nick đỏ mọc lên để nói rằng “tôn trọng quyền lựa chọn cá nhân của Tôn Vân Anh, nhưng Tôn Vân Anh không được xúc phạm Việt Nam“.

Kiểu như là mấy bà nick đỏ công nhận quyền tôi chọn không lên giường với chồng của bà ấy, nhưng tôi từ chối, vậy là xúc phạm cả ông chồng lẫn bà vợ??

Các bạn ấy đang nghĩ vậy thật sao? Sự thật, tôi thấy chồng của các bà là đề tài nan giải: bạo hành, độc ác, tham lam và nham hiểm, thì các bà mới là người cần có vấn đề”.

d/-Dân Tộc, Quốc Gia vượt trên Một Đảng Chính Trị

“Một dân tộc tồn tại hàng nghìn năm.

Một chế độ chính trị chỉ tồn tại vào một giai đoạn lịch sử.

Hai khái niệm ấy không phải là một.

Người dân Nga không phải là Điện Kremlin. Nước Nga không phải là bạo chúa Putin.

Cũng như dân tộc Việt Nam không thể bị đồng nhất với bất kỳ đảng phái chính trị nào.

Đó là lý do vì sao tôi không xem những lời công kích vừa qua là câu chuyện cá nhân mà xem đó là biểu hiện của một nền chính trị đã quá quen với việc độc quyền biểu tượng, độc quyền lòng yêu nước và độc quyền quyền được định nghĩa thế nào là Tổ quốc.

Tôi không nói điều này để kể công cho bản thân.

Tôi nói điều này để chỉ ra hậu quả của chủ nghĩa độc tài. Một hệ thống tồn tại bằng tuyên truyền tất yếu sẽ sợ những biểu tượng nằm ngoài tầm kiểm soát của nó.

Một hệ thống tồn tại bằng sự phục tùng tất yếu sẽ khó chấp nhận quyền lựa chọn của người khác. Chính vì vậy, mỗi lần lá cờ vàng xuất hiện công khai, phản ứng dữ dội nhất lại đến từ những người đang cố bảo vệ một độc quyền đang dần mất đi sức thuyết phục trên Đất Nước tôi.

đ/-Một chương sách không phải là một quyển sách. “Cờ Vàng phơi rõ bộ mặt phản cảm của độc tài”.

“Tôi trả giá khi phải chống lại những độc quyền chính trị sao? Mặc kệ.

Tôi nói đây để kể tội của độc tài. Tô Lâm và Lê Minh Hưng, Bộ Chính Trị, Ban Tuyên Giáo, Mặt Trận Tổ Quốc, các tổ chức vệ tinh của Đảng CS đang là những nhân tố và mắt xích trong hệ thống độc đoán, đàn áp, tù đày, ngu dân, nuôi bò (dlv), trộm c.ướp, và b.óc lộ.t.

Cờ vàng giúp cho bộ mặt độc tài ngày một phản cảm, chính nghĩa của cờ vàng ngày một hiện rõ sau khi bức màn gian trá của cờ đỏ rơi xuống. Với những anh chị muốn né tránh đề tài cờ quạt, tôi công nhận đề tài này có thể gây chia rẽ.

Tuy vậy, tôi thấy rằng không thể lờ nó đi. Vì đến một lúc nào đó, thay cho “tin và yêu” vào cờ đỏ, đông đảo người dân Việt sẽ chuyển sang “hiểu và yêu” cờ vàng – như những chuyển biến tôi đã bước qua một cách dễ dàng, để quyết tâm đến với tình yêu cờ vàng của tôi, và bảo vệ được tình yêu đó qua nhiều thử thách.

Các anh chị thấy Mirra thế nào? Cô ấy không hề đau khổ vì không có cờ Nga đại diện! Ngược lại, Mirra đã xứng đáng làm một người Nga chân chính khi nhìn rõ đúng sai. Cô không cần cờ Nga hay Putin để được thế giới công nhận là một người Nga.

Với những người vẫn dùng cờ đỏ để trang trí cho sự kiện, món ăn Việt Nam, quảng cáo du lịch Việt Nam, tôi xin chia sẻ câu chuyện: Ông giáo dạy tôi, một lần sau giờ dạy tủm tỉm cười, bảo: “em ơi, thầy phải thu xếp sang Việt Nam chơi vài tuần, càng sớm càng tốt”. Tôi hỏi, “vậy à, sao thầy phải vội ạ?” Thì thầy lại cười và bảo rằng “cứ thi thoảng lại có nước độc tài bị xoá sổ, tôi phải tới thăm các nước xã hội chủ nghĩa trước khi nó bị đào thải. Nhanh nhanh kẻo hết!”.

Đấy, Việt Nam ta có những cái vừa độc vừa lạ mà nước khác không có hoặc không còn. Thế nên cờ đỏ có thông điệp và giá trị riêng của nó – khẳng định Việt Nam đang có độc tài cộng sản điều hành và cờ đỏ không liên quan cờ vàng.

Đỡ khỏi mập mờ, cũng là cái hay! Tôi không phủ nhận hay chống lại cờ đỏ ở khía cạnh đó. Nhưng rõ ràng Việt Nam có nhiều biểu tượng hay hơn cờ đỏ, ví dụ như: cờ vàng, cờ ngũ sắc, trống đồng, bông sen, cây tre, con rồng, nem rán, nón lá của Việt Nam chắc chắn đẹp hơn, ngon bổ tốt hơn và quan trọng nhất là chính nghĩa hơn so với cờ Phúc Kiến mà Quốc Tế Cộng Sản Komintern mang vào Việt Nam.

Quốc tế Cộng sản đã tan, nhưng cộng sản Việt Nam vẫn quyết tâm xây dựng xã hội chủ nghĩa kể từ khi nội chiến.

Đã hơn 50 năm Việt Nam cam go với cờ đỏ nhưng thực chất quãng thời gian đó chả thấm thía gì so với 4000 năm lịch sử dân tộc Việt Nam.

Một chương sách không phải là một quyển sách.

Người Việt sẽ còn viết nên những trang sử vẻ vang với lá cờ truyền thống mà ông cha ta để lại. Tôi nợ bà con cô bác lời cảm ơn sâu sắc.

Cảm ơn đông đảo người Việt ở khắp năm châu, các bạn trẻ trong nước và các bạn ở Ba Lan đã đồng hành với tôi trong những ngày qua. Một chương sách không phải là một quyển sách. Nhưng một trang sách vừa viết những ngày qua ắt đã thay đổi phần nào nội dung của những chương tiếp tới.

Cảm ơn Mirra đã cho tôi cơ hội mỉm cười với người Nga. Cảm ơn Newsweek Polska bởi trang bìa thiết kế tuyệt đẹp.

Lịch sử bốn nghìn năm của dân tộc Việt Nam không bắt đầu từ năm 1945. Và cũng sẽ không kết thúc ở một chế độ chính trị bạo tàn.

Và cuối cùng, xin cảm ơn câu chuyện này vì đã mở ra một cuộc đối thoại mà sớm hay muộn, dân tộc của chúng ta cũng phải đối diện với nó mà thôi.

Ton Van Anh Ania Warsaw, Ba Lan 20.06.2026″

4.- Vài Suy Tư, Nhận Định chót, trước khi kết thúc.

Dưới mắt, trong đầu, và sâu thẳm từ trái tim tôi, bài viết của cô Tôn Vân Anh mang giá trị một Thông Điệp lớn trao gửi tới từng người Việt Nam chúng ta. Cho dù, ở trong nước, từ những kẻ đang sắm vai trò thống trị độc tài, như Tô Lâm, Lê Minh Hưng, hoặc đám đông cả chục triệu dân lành ở vị trí kẻ bị trị, bị đàn áp, bóc lột, bao gồm cả 4 triệu đồng bào đang tán lạc khắp bốn phương trời hải ngoại…, đều là những đối tượng rất nên, và cũng rất cần được nghe một thông điệp giá trị gói ghém trong bài viết này.

Chỉ với quan niệm đơn giản của cô Tôn Vân Anh, như: “Một Quốc Gia vượt xa & vượt trên mọi Đảng Phái Chính Trị – Một dân tộc tồn tại hàng nghìn năm – Một thể chế chính trị chỉ tồn tại trong một giai đoạn lịch sử”… đã quá đủ để mở mắt cho mọi người.

Trong bài viết, chính tác giả đã nói thẳng với hai lãnh đạo csVN như sau: “Tôi nói đây để kể tội của độc tài. Tô Lâm và Lê Minh Hưng, Bộ Chính Trị, Ban Tuyên Giáo, Mặt Trận Tổ Quốc, các tổ chức vệ tinh của Đảng CS đang là những nhân tố và mắt xích trong hệ thống độc đoán, đàn áp, tù đày, ngu dân, nuôi bò (dlv), trộm c.ướp, và b.óc lộ.t”.

Ngay sau khi bìa tạp chí Newsweek Ba Lan mang hinh cô Vân Anh với lá Cờ Vàng trên tay xuất hiện tại VN, tập đoàn lãnh đạo csVN đã dùng những ngôn từ thô lỗ để kết án cô với sự phụ họa cúa một số trí thức gốc Việt đang tá túc tại các nước Âu Châu. Trước phản ứng thiếu văn minh này, Vân Anh viết:

“… thay vì câu trả lời, tôi chỉ nhận được những áp lực, những lời chụp mũ và những cuộc đấu tố quá giới hạn của sự vô liêm sỉ quen thuộc“. Riêng với một số gọi là trí thức gốc Việt lưu vong ở Pháp, Đức, Anh và nói chung các nước Âu Châu, cô viết tiếp: “Có lẽ, nhiều người đã qua tới Châu Âu rồi mà vẫn chưa phân biệt được đâu là Tổ quốc, đâu là Nhà nước, đâu là Dân tộc và đâu là một đảng cầm quyền nên vẫn bị dẫn dắt bởi những công tác dân vận của đảng cộng sản ở nước ngoài. Mirra Andreeva cũng có “cờ nước Nga được cả thế giới công nhận” đó thôi. Nhưng cô ấy không chụp ảnh với nó. Đơn giản vì Tổ Quốc của cô ta đang bị độc tài putin thao túng!”

Ở một đoạn khác, tác giả ví von: “rõ ràng Việt Nam có nhiều biểu tượng hay hơn cờ đỏ, ví dụ như: cờ vàng, cờ ngũ sắc, trống đồng, bông sen, cây tre, con rồng, nem rán, nón lá của Việt Nam chắc chắn đẹp hơn, ngon, bổ, tốt hơn, và quan trọng nhất là chính nghĩa hơn, so với cờ Phúc Kiến mà Quốc Tế Cộng Sản Komintern mang vào Việt Nam!”

Nói tới chuyện ví von, ngưởi viết những dòng này không khỏi giật mình pha lẫn cảm phục khi thấy cô nhắc tới “chiến dịch ‘đấu tố nhưng hơi lố’ của bộ máy tuyên truyền đối ngoại của đảng cộng sản” khiến họ “phải tìm lối thoát khác. Họ đổi giọng“ bằng cách “cho các nick đỏ mọc lên để nói rằng “tôn trọng quyền lựa chọn cá nhân của Tôn Vân Anh, nhưng Tôn Vân Anh không được xúc phạm Việt Nam!“, rồi ngay lập tức cô ví von: “Kiểu như mấy bà nick đỏ công nhận quyền tôi chọn không lên giường với ‘chồng’ của bà ấy. Nhưng tôi từ chối, vậy là xúc phạm cả ‘ông chồng’ lẫn bà vợ??? Các bạn ấy đang nghĩ vậy thật sao? Sự thật, tôi thấy chồng của các bà là đề tài nan giải: bạo hành, độc ác, tham lam và nham hiểm, thì các bà mới là người cần có vấn đề”. ‘Ông Chồng ở đây ám chỉ Ai? – động não một chút sẽ nhận ra ngay.

Dù hơi giật mình, nhưng thâm tâm, tôi thầm nghĩ: thật không còn gì đớn đau, cay đắng hơn, nhưng cũng thật chính xác và đắc địa hơn nhiều, khi một người như cô phải ép mình ví von như vậy!?

Với cái nhìn lạc quan, cô viết: “Cờ vàng giúp cho bộ mặt độc tài ngày một phản cảm, chính nghĩa của cờ vàng ngày một hiện rõ sau khi bức màn gian trá của cờ đỏ rơi xuống. Với những anh chị muốn né tránh đề tài cờ quạt, tôi công nhận đề tài này có thể gây chia rẽ. Tuy vậy, tôi thấy rằng không thể lờ nó đi. Vì đến một lúc nào đó, thay cho “tin và yêu” vào cờ đỏ, đông đảo người dân Việt sẽ chuyển sang “hiểu và yêu” cờ vàng – như những chuyển biến tôi đã bước qua một cách dễ dàng…”

Vẫn với tâm thái lạc quan, yêu đời, yêu người, trân trọng với tiền đồ Quê Hương, Dân Tộc, cô hy vọng: “Người Việt sẽ còn viết nên những trang sử vẻ vang với lá cờ truyền thống mà ông cha ta để lại. Tôi nợ bà con cô bác lời cảm ơn sâu sắc.

Cảm ơn đông đảo người Việt ở khắp năm châu, các bạn trẻ trong nước và các bạn ở Ba Lan đã đồng hành với tôi trong những ngày qua. Một chương sách không phải là một quyển sách. Nhưng một trang sách vừa viết những ngày qua, ắt đã thay đổi phần nào nội dung của những chương tiếp tới.”

Trước khi chấm dứt, Tôi mạn phép mượn câu chuyện trao đổi dí dỏm giữa cô và Thày giáo của cô để kết thúc cảm nghĩ của tôi:

“Ông giáo dạy tôi, một lần sau giờ dạy tủm tỉm cười, bảo: ’em ơi, thầy phải thu xếp sang Việt Nam chơi vài tuần, càng sớm càng tốt’. Tôi hỏi, ‘vậy à, sao thầy phải vội ạ?’ Thì thầy lại cười và bảo rằng, ‘cứ thi thoảng lại có nước độc tài bị xoá sổ, thày phải tới thăm các nước xã hội chủ nghĩa trước khi nó bị đào thải…. Nhanh nhanh kẻo hết!'”.

Nam California, Hoa Kỳ, Thứ Bảy, 27-6-2026

Trần Phong Vũ.

 Tôn Vân Anh đến Ba Lan theo diện định cư hợp pháp cùng gia đình từ khi cô còn là một thiếu niên, chứ không phải đi theo diện du học hay kết hôn.

• Hoàn cảnh đến Ba Lan: Cô sinh năm 1979 tại Việt Nam và chuyển sang Ba Lan cùng gia đình vào những năm 1990 khi còn ở độ tuổi thanh thiếu niên. Theo chia sẻ của cô trong các cuộc phỏng vấn, quyết định di cư này là do cha mẹ cô lựa chọn nhằm tìm kiếm một môi trường sống tự do, an toàn và có nhiều cơ hội phát triển hơn cho con cái. [1, 2] 
• Học vấn: Sau khi sang Ba Lan, cô học tập và tốt nghiệp Cử nhân ngành Xã hội học tại trường Đại học Warszawa (Uniwersytet Warszawski). [1] 
• Công việc và hoạt động: Tại Ba Lan, cô được biết đến là một nhà báo, dịch giả, giáo viên và là một nhà hoạt động xã hội. Cô tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ cộng đồng người Việt hòa nhập vào xã hội Ba Lan, dạy tiếng Ba Lan cho trẻ em gốc Việt, đồng thời là dịch giả chuyển ngữ nhiều tác phẩm văn học Ba Lan sang tiếng Việt. [1, 3]