“Mình đã vô tình đi vào lối này trong nghĩa trang Giáo xứ Châu Nam…” – Maria Thy Thy bắt đầu câu chuyện.
Buổi trưa hôm ấy, nắng như đổ lửa. Nghĩa trang vắng đến mức chỉ còn tiếng ve và tiếng gió lùa qua những hàng mộ.
Rồi giữa những ngôi mộ đã có tên, có tuổi, có người thân hương khói… tôi chợt dừng lại trước một ngôi mộ màu đỏ.
Không di ảnh.
Không họ tên.
Chỉ một tấm bia đen với dòng chữ khiến tôi đứng lặng.
“B.Đ.Q – CHIẾN SĨ VÔ DANH.”
Bên dưới chỉ còn một ngày tháng:
Hy sinh: 29-04-1975.
Tôi đưa điện thoại lên chụp lại tấm ảnh.
Không hiểu vì sao, giữa cái nắng gay gắt, tôi lại cảm thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng.
Tối hôm ấy, tôi đem tấm hình cho chú xem. Chú nhìn rất lâu rồi chậm rãi nói:
“Chú chỉ nghe những người lớn tuổi ở đây kể lại thôi… Người nằm dưới ngôi mộ ấy được cho là một chiến sĩ Biệt Động Quân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Người ta kể rằng ông hy sinh vào ngày 29 tháng 4 năm 1975. Trong những ngày cuối cùng của chiến tranh, người dân quanh vùng đã đưa ông về chôn cất ở nơi này.”
Tôi lặng người.
Nếu câu chuyện ấy là đúng, thì hơn nửa thế kỷ đã trôi qua…
Không ai biết ông tên gì.
Không ai biết quê ông ở đâu.
Không ai biết ông thuộc đơn vị nào.
Có lẽ ở một nơi nào đó, đã từng có một người mẹ ngóng con.
Một người vợ đợi chồng.
Hay những đứa con lớn lên mà không biết cha mình nằm lại ở đâu.
Thời gian có thể phủ rêu lên bia mộ. Có thể làm phai màu từng viên gạch. Nhưng không thể xóa được sự hiện diện lặng lẽ của một con người từng sống, từng chiến đấu và rồi nằm xuống trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến.
Tôi cúi đầu trước ngôi mộ.
Không phải để phân biệt bên này hay bên kia.
Mà để tưởng nhớ một con người đã ra đi mà không còn tên tuổi. Giữa nghĩa trang ấy, bao ngôi mộ đều có người gọi tên. Chỉ riêng ngôi mộ này…
Lặng lẽ mang bốn chữ khiến bất cứ ai đọc cũng nghẹn lòng:
“CHIẾN SĨ VÔ DANH.”
Xin thắp một nén nhang cho người đã nằm xuống. Dù lịch sử gọi ông bằng tên gì, thì trước hết, ông vẫn là một con người đã đánh đổi cả mạng sống của mình trong những ngày tháng đau thương của đất nước.
(Viết theo: Fb: maria thy thy
Thy thy prudential )
PHẠM SƠN LIÊM